Na zewn\u0105trz obozu wi\u0119\u017aniarskiego znajdowa\u0142 si\u0119 wielki zak\u0142ad ogrodniczy z powierzchniami uprawnymi. Zak\u0142adali go od 1938 r. i gospodarowali w nim wi\u0119\u017aniowie z polecenia SS, kt\u00f3re przedsi\u0119biorstwo to nazywa\u0142o eufemistycznie \u201ezielnikiem\u201d. Dzisiaj teren ten znajduje si\u0119 w wi\u0119kszo\u015bci pod zabudow\u0105 przemys\u0142ow\u0105.<\/p>\n
W granicach kompleksu le\u017ca\u0142y liczne budynki, m. in. budynek gospodarczy, instytut dydaktyczno-badawczy, punkt sprzeda\u017cy, magazyn sprz\u0119tu, pawilon pasieczny, szklarnie oraz wielkie powierzchnie uprawne. Wed\u0142ug wyobra\u017ce\u0144 Heinricha Himmera uprawa i badanie zi\u00f3\u0142 i warzyw mia\u0142o w efekcie uniezale\u017cni\u0107 pa\u0144stwo nazistowskie od zagranicznych lekarstw i przypraw. Powstanie opartej na bliskim zwi\u0105zku z natur\u0105 \u201emedycyny narodowej\u201d by\u0142o wspieranym przez Reichsf\u00fchrera SS presti\u017cowym projektem nazistowskiej polityki zdrowotnej. Za funkcjonowanie zak\u0142ad\u00f3w do\u015bwiadczalnych odpowiedzialna by\u0142a powo\u0142ana do \u017cycia w 1939 r. wewn\u0119trzna instytucja SS \u201eNiemieckie Do\u015bwiadczalne Zak\u0142ady Wy\u017cywienia i Zaopatrzenia GmbH\u201d (DVA).<\/p>\n
W punkcie sprzeda\u017cnym, swego rodzaju sklepie firmowym, mieszka\u0144cy Dachau i pobliskich gmin mogli zaopatrywa\u0107 si\u0119 w produkty \u201ezielnika\u201d. Pojedynczym wi\u0119\u017aniom udawa\u0142o si\u0119 tam nawi\u0105zywa\u0107 potajemnie kontakty z ludno\u015bci\u0105 cywiln\u0105 i szmuglowa\u0107 t\u0105 drog\u0105 \u2013 ryzykuj\u0105c \u017cyciem \u2013 towary i wiadomo\u015bci do obozu i z obozu.<\/p>\n
Wi\u0119\u017aniowie nazywali pracuj\u0105cych w budz\u0105cym strach \u201ezielniku\u201d wsp\u00f3\u0142towarzyszy komandem roboczym \u201eplantacja\u201d. Ekstremalna praca przy uprawach wyniszcza\u0142a si\u0142y, wystawiaj\u0105c pracuj\u0105cych wi\u0119\u017ani\u00f3w na dzia\u0142anie ka\u017cdorazowych warunk\u00f3w pogodowych bez jakiejkolwiek ochrony. Kiepskie ubranie, niedo\u017cywienie, szykany i bicie przez pilnuj\u0105cych esesman\u00f3w czyni\u0142y z ci\u0119\u017ckiej pracy w \u201ezielniku\u201d zagra\u017caj\u0105c\u0105 \u017cyciu tortur\u0119. Warunki pracy w budynkach i w szklarniach by\u0142y mniej brutalne.<\/p>\n
Zachowa\u0142y si\u0119 by\u0142y budynek administracyjny i instytutowy oraz pozosta\u0142o\u015bci po trzech szklarniach z przybub\u00f3wkami. Planowana jest rewitalizacja architektonicznego kompleksu, bed\u0105cego w\u0142asno\u015bci\u0105 miasta Dachau. Historyczne budynki maj\u0105 zosta\u0107 zintegrowane z funkcjonowaniem Muzeum \u2013 MiejscaPami\u0119ci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"